همه ما یک لیست بلندبالا از کتابهایی داریم که میخواهیم بخوانیم، یک قفسه پر از کتابهای نخوانده، و یک حس گناه همیشگی بابت تمام کتابهایی که خاک میخورند. اما نکته اینجاست: بیشتر خواندن همیشه به معنای بهتر خواندن نیست. کیفیت مطالعه از کمیتش مهمتر است. توی این راهنما، بدون شعار و حرف اضافه، روشهایی را با هم مرور میکنیم که واقعاً جواب میدهند.
اول از همه: چرا اصلاً نمیخوانیم؟
قبل از اینکه دنبال راه حل بگردیم، باید بفهمیم مشکل دقیقاً چیست. بیشتر آدمها به یکی از این دلایل کم میخوانند یا کتاب را نیمه رها میکنند:
- وقت ندارند. یا بهتر بگویم، فکر میکنند وقت ندارند.
- کتاب اشتباهی انتخاب کردهاند. چون فلانی گفته این کتاب عالی است، ولی به سلیقه خودشان نزدیک نیست.
- بعد از چند صفحه حوصلهشان سر میرود. کتاب ریتم کندی دارد و تمام کردنش شبیه شکنجه شده.
- کمالگرایی در مطالعه. فکر میکنند اگر نتوانند روزی یک ساعت بخوانند، اصلاً نخوانند بهتر است.
اگر یکی از اینها آشنا به نظر میرسد، جای درستی آمدهاید.
۱. قانون ده دقیقه را جدی بگیرید
لازم نیست روزی یک ساعت مطالعه کنید. روزی ده دقیقه. همین. یک تایمر بگذارید، کتاب را باز کنید و ده دقیقه بدون چک کردن گوشی بخوانید. نکته ماجرا اینجاست: بعد از ده دقیقه معمولاً دوست دارید ادامه دهید. سختترین بخش مطالعه، همان باز کردن کتاب و خواندن صفحه اول است. وقتی از این سد عبور کردید، ادامه مسیر راحتتر میشود.
۲. همیشه یک کتاب همراهتان باشد
کتاب فیزیکی، کیندل، یا اپلیکیشن کتابخوانی روی گوشی. فرقی نمیکند. مهم این است که در زمانهای مرده روز (توی صف نانوایی، داخل مترو، وقتی منتظر دوستتان هستید) به جای اسکرول شبکههای اجتماعی، چند صفحه بخوانید. این عادت ساده در طول یک سال یعنی چندین کتاب اضافه.
۳. همزمان دو کتاب بخوانید
یکی جدی و سنگین، یکی سبک و راحت. کتاب سنگین را وقتی میخوانید که تمرکز دارید (مثلاً صبحها یا آخر هفته). کتاب سبک را توی تخت قبل از خواب یا توی اتوبوس. این روش ذهنتان را خسته نمیکند و ریتم مطالعهتان قطع نمیشود. حواستان باشد: دو کتاب از یک ژانر انتخاب نکنید. مثلاً رمان خارجی کنار یک کتاب روانشناسی، یا علمیتخیلی کنار یک بیوگرافی.
۴. نیمهکاره رها کردن کتاب گناه نیست
این شاید مهمترین اصلی باشد که باید بپذیرید. اگر کتابی بعد از ۵۰-۶۰ صفحه همچنان شما را درگیر نکرده، رهایش کنید. نگه داشتن یک کتاب خستهکننده روی میز، مانع از آن میشود که سراغ کتابی بروید که واقعاً از آن لذت میبرید. کتابها با هم فرق دارند، سلیقهها با هم فرق دارند. هیچ اشکالی ندارد یک کتاب محبوب دیگران را دوست نداشته باشید.
چطور باکیفیتتر بخوانیم؟
۱. قبل از شروع، از خودتان بپرسید چرا این کتاب را میخوانید
برای سرگرمی است؟ برای یادگیری یک مهارت؟ برای شناخت فرهنگ یک کشور دیگر؟ وقتی هدف را مشخص کنید، مغزتان آمادهتر اطلاعات را پردازش میکند. ضمناً این سوال کمک میکند کتاب مناسب هدفتان را انتخاب کنید، نه کتابی که صرفاً سر و صدای زیادی داشته.
۲. نشانهگذاری کنید، یادداشت بردارید
اگر کتاب مال خودتان است، با مداد یا هایلایتر پاراگرافهایی که میخکوبتان میکنند علامت بزنید. توی حاشیه بنویسید. سوال بنویسید. با نویسنده بحث کنید. این کار مطالعه را از یک فعالیت منفعل به یک مکالمه واقعی تبدیل میکند. برای رمانهای خارجی، این روش به درک بهتر شخصیتها و لایههای داستان کمک زیادی میکند.
۳. بعد از تمام شدن کتاب، چند دقیقه فکر کنید
عادت نداریم به تمام کردن کتاب به چشم یک تجربه کامل نگاه کنیم. یک کتاب را که میبندیم، بلافاصله سراغ بعدی میرویم. اما چند دقیقه سکوت بعد از تمام کردن کتاب طلاست. از خودتان بپرسید: چه حسی داشتم؟ کدام شخصیت برایم واقعیتر بود؟ اگر میتوانستم یک چیز را از نویسنده بپرسم، چه میپرسیدم؟ این مکث کوتاه، ماندگاری کتاب را در ذهنتان چند برابر میکند.
۴. درباره کتاب حرف بزنید
با دوستی که کتاب را خوانده گفتگو کنید. حتی برای خودتان یک ویس تلگرامی بگیرید و خلاصه برداشتتان را بگویید. توضیح دادن محتوای یک کتاب برای دیگران، عمیقترین شکل یادگیری است. وقتی مجبورید چیزی را با کلمات خودتان بازگو کنید، تازه میفهمید چقدر درکش کردهاید.
۵. اگر کتاب ترجمه است، ناشر و مترجم را جدی بگیرید
بخصوص برای رمانهای خارجی. یک ترجمه بد میتواند شاهکار ادبی را به متنی بیروح تبدیل کند. قبل از خرید، چند صفحه از ترجمه را بخوانید. ببینید روان هست یا نه. اسم مترجم را به خاطر بسپارید. اگر از ترجمه کتابی لذت بردید، احتمالاً از کارهای دیگر همان مترجم هم خوشتان میآید. این عادت در بلندمدت کیفیت مطالعهتان را به شکل چشمگیری بالا میبرد.
جمعبندی
کمتر خواندن ولی با تمرکز و لذت، از بیشتر خواندنِ بیهدف ارزشمندتر است. کتاب خواندن قرار نیست مسابقه باشد. نه با دیگران، نه با خودتان. کافیست روشهای بالا را به تدریج امتحان کنید و ببینید کدام برای سبک زندگی شما جواب میدهد. و یادتان باشد: لذت بردن از کتاب، مهمترین معیار موفقیت در مطالعه است.
یک مقاله عالی